Utrata kończyny wiąże się z wieloma życiowymi zmianami i wyzwaniami. W przypadku kończyny dolnej jednym z tych wyzwań jest ponowna nauka chodzenia. Warto pamiętać, że amputacja nie oznacza całkowitej utraty mobilności i zamknięcia w domu. Dzięki rehabilitacji i protezom możliwy jest powrót do samodzielnego poruszania się, a nawet uprawiania sportu!
Etapy powrotu do sprawności po amputacji kończyny dolnej
Rekonwalescencję można podzielić na kilka podstawowych etapów, uzależnionych od czasu, jaki minął od operacji. Rehabilitacja po amputacji zawsze jest dostosowywana indywidualnie do pacjenta. Prowadzący ją fizjoterapeuta uwzględnia nie tylko stopień amputacji, ale też wiek daje osoby, jej możliwości i poziom aktywności fizycznej sprzed zabiegu.
Na początku ma miejsce etap szpitalny. Zaraz operacji najważniejsze jest gojenie rany, zapobieganie infekcjom i unikanie dodatkowych urazów. Jeżeli nie ma przeciwwskazań, już wtedy można zacząć pierwsze ćwiczenia poprawiające krążenie i zapobiegające przykurczom.
Właściwa rehabilitacja zaczyna się, gdy rana jest już zagojona. Na tym etapie wykonuje się ćwiczenia po amputacji kończyny dolnej, które mają na celu wzmocnienie mięśni, poprawę koordynacji ruchowej i przygotowanie kikuta do protezy. Kolejne etapy to protezowanie i nauka korzystania z nowego sprzętu. Zależnie od potrzeb może to być podstawowy model lub specjalna proteza sportowa, jeżeli pacjent jest osobą aktywną fizycznie.
Nauka chodzenia o kulach po amputacji
Zanim pacjent będzie mógł biegać w protezie, musi opanować prawidłowe poruszanie się z pomocą kul. Dlaczego nauka chodzenia o kulach po amputacji w ogóle jest potrzebna? Ponieważ pozwala na utrzymanie mobilności, zapobiega osłabieniu mięśni i umożliwia poruszanie się, zanim rana na kikucie w pełni się zagoi.
Tego etapu nie powinno się pomijać, ponieważ nieodpowiednie korzystanie z kul łokciowych może skutkować przeciążeniem i kontuzjami ramion, barków lub pleców. Fizjoterapeuta może nauczyć pacjenta prawidłowych technik wstawania i siadania, pokonywania progów, a także przemieszczania się po schodach. Jak widać, ćwiczenia po amputacji obejmują wiele aspektów.
Wszystko czego potrzebujesz w jednym miejscu!
Początkowa rehabilitacja i nauka chodzenia
Pierwsze ćwiczenia po amputacji kończyn dolnych skupiają się na przygotowaniu organizmu do zwiększonego wysiłku fizycznego. Konieczne jest rozbudowanie mięśni, nauka utrzymywania równowagi bez części lub całości nogi, a także przyzwyczajenie się do zmiany środka ciężkości ciała.
Ćwiczenia po amputacji podudzia nie obejmują jedynie kończyny dolnej, ale też brzuch, grzbiet i kończyny górne. Po co? Aby ułatwić utrzymanie prawidłowej postawy i poprawić ogólną funkcjonalność całego organizmu. Bardzo ważne są ćwiczenia równoważne, takie jak stanie na jednej nodze czy balansowanie na piłce. Dzięki nim nauka chodzenia po amputacji przebiega łatwiej i sprawniej.
Nauka chodzenia w protezie uda
Proteza kończyny dolnej daje ogromne możliwości w zakresie poruszania się i podejmowania aktywności fizycznej. Jednak korzystanie z niej wymaga czasu i adaptacji. Podczas tego procesu nie można się spieszyć. Nauka chodzenia w protezie uda wymaga siły fizycznej, zdolności utrzymania równowagi, a przede wszystkim czasu.
Ćwiczenia po amputacji i dobraniu protezy zaczynają się od stabilnego stania i wyczuwania środka ciężkości. Dużą pomocą są wykonywane już wcześniej ćwiczenia równoważne po amputacji, które przyzwyczają mózg do nowych warunków anatomicznych.
Pierwsze kroki wykonuje się przy poręczy, skupiając się na prawidłowej postawie i koordynacji ruchów. Dopiero później przystępuje się do pracy nad płynnością i synchronizacją obu kończyn. Na samym końcu pacjent uczy się chodzić bez poręczy, następnie z kulą lub laską, a finalnie całkowicie samodzielnie.
Nie wiesz jak zadbać o kikut po zabiegu? Sprawdź ofertę kosmetyków do pielęgnacji.
Ćwiczenia po amputacji kończyny dolnej do samodzielnego wykonywania
Po zakończeniu intensywnej rehabilitacji pod okiem rehabilitanta lub fizjoterapeuty bardzo ważne jest kontynuowanie aktywności w domu. Regularne ćwiczenia pomagają zachować sprawność fizyczną i zapobiegają problemom, takim jak przykurcze, bolesność czy kontuzje. Ruch jest niezbędny dla zdrowia, niezależnie od poziomu mobilności danej osoby. Nauka chodzenia po amputacji bywa niezwykle satysfakcjonująca, ale może też stanowić źródło frustracji, jeśli efekty nie są widoczne tak szybko, jak byśmy chcieli. Niezależnie od okoliczności nie wolno się poddawać. Regularność jest kluczem do sukcesu.
W domowym zaciszu można wykonywać ćwiczenia rozciągające i mobilizujące stawy, a także treningi siłowe z wykorzystaniem własnej masy, jeżeli specjalista nie stwierdzi przeciwwskazań.
Masz pytania lub wątpliwości? W WZSO znajdziesz pomoc i wsparcie.
Chodzenie po schodach w protezie
Jednym z większych wyzwań po amputacji jest chodzenie po schodach w protezie, szczególnie w przypadku odjęcia powyżej kolana. Czynność ta wymaga bowiem bardzo dużej kontroli nad protezą, zdrową nogą oraz opanowania właściwego wzorca ruchu.
Wchodzenie zawsze powinno zaczynać się od zdrowej nogi. Protezę dostawiamy do poziomu, na którym stoimy, nie stajemy stopień wyżej. Schodzenie przebiega odwrotnie. Najpierw schodzi proteza, później zdrowa noga. Dlaczego? W ten sposób łatwiej zachować równowagę i swobodę ruchu. Dodatkowo nie powodujemy nadmiernego obciążenia kikuta.
Podczas poruszania się po schodach zawsze należy asekurować się poręczą, aby zminimalizować ryzyko potknięcia i upadku. Bezpieczeństwo jest najważniejsze. Jeżeli pacjent ma taką możliwość, przed samodzielnym korzystaniem ze schodów warto przećwiczyć tę umiejętność z fizjoterapeutą na stopniach treningowych, rampach i pochylniach, aby przygotować się na różne typy podłoża.
