Utrata kończyny to doświadczenie, które wywraca życie pacjenta do góry nogami – fizycznie, społecznie i emocjonalnie. Wiele osób zastanawia się, jak rozmawiać z osobą po amputacji, by nie zranić jej uczuć, a jednocześnie realnie wesprzeć w trudnym czasie. Poniższy poradnik przedstawia najważniejsze zasady komunikacji i wsparcia psychologicznego.
Z jakimi trudnościami mierzy się osoba po amputacji kończyny i jakich emocji może doświadczać?
Amputacja wiąże się nie tylko z bólem fizycznym, lecz także z szeregiem wyzwań psychicznych i społecznych. Pacjenci mogą mierzyć się z lękiem przed przyszłością i utratą samodzielności, poczuciem zależności od innych i obawami przed reakcją otoczenia. Załamaniu może ulec poczucie własnej wartości.
Typowe emocje obejmują żal po utracie sprawności, frustrację i złość, poczucie niesprawiedliwości, a niekiedy również wstyd. Dlatego tak ważne jest, by wiedzieć, jak rozmawiać z osobą po amputacji, aby czuła się bezpieczna, zrozumiana i traktowana z szacunkiem.
Samopomoc – jak wspierać powrót do równowagi psychicznej?
Gdy zastanawiamy się, jak rozmawiać z osobą po amputacji, dobrym punktem odniesienia są trzy zasady: nie oceniaj, nie bagatelizuj i nie narzucaj gotowych rozwiązań. Pomagaj w codziennych czynnościach, ale wyręczaj we wszystkim bliskiej Ci osoby, aby nie obniżyć jej poczucia niezależności.
W przywróceniu sprawczości mogą pomóc ćwiczenia fizyczne. Poradnik dla pacjenta po amputacji podpowiada, jak je wykonywać, by w krótszym czasie wrócić do aktywności.
Okaż cierpliwość. Amputacja kończyny to ogromna zmiana w życiu bliskiej Ci osoby, której towarzyszy proces żałoby. Pozwól jej przeżyć wszystkie związane z tym emocje i nie próbuj pocieszać za wszelką cenę.
Czego nie mówić osobie po amputacji?
Choć bliscy pacjenta mają dobre intencje, niektóre ich wypowiedzi pogłębiać cierpienie. Należy szczególnie uważać na komunikaty:
- „Mogło być gorzej” / „Inni mają gorzej”;
- „Przynajmniej żyjesz”;
- „Musisz być dzielny”.
Takie słowa często odbierają prawo do przeżywania trudnych emocji i bagatelizują to, co się stało. Zamiast tego, warto zapewnić o swojej obecności i gotowości do pomocy. Mówiąc: „Jestem obok, jeśli chcesz porozmawiać” lub „Powiedz, czego teraz najbardziej potrzebujesz” dajesz znać, że chcesz udzielić wsparcia, ale pozostawiasz bliskiej osobie możliwość decydowania, jak to wsparcie ma wyglądać.
Kiedy osoby po amputacji powinny skonsultować się z psychologiem lub psychiatrą?
Czasem rozmowa z bliską osobą nie wystarczy, by poczuć się lepiej po amputacji kończyny. Wizyta u specjalisty jest szczególnie potrzebna, gdy uczucia przytłoczenia, lęku lub smutku utrzymują się przez dłuższy czas, wpływają na codzienne funkcjonowanie lub prowadzą do unikania kontaktów społecznych. Profesjonalna pomoc jest wskazana także wtedy, gdy pacjent doświadcza silnych objawów stresu pourazowego, trudności w akceptacji ciała, problemów ze snem czy myśli samobójczych.
Dobrze dobrana terapia pomaga przejść przez proces żałoby po utracie kończyny, odbudować poczucie własnej wartości i bezpieczeństwa, przywrócić poczucie sprawczości, a także wypracować strategie radzenia sobie z nowymi wyzwaniami.
Gdzie można uzyskać pomoc psychologiczną w ramach NFZ?
Pomoc psychologiczną w ramach NFZ można uzyskać w:
- poradniach zdrowia psychicznego (POZ) – na wizytę do psychologa lub psychiatry można się umówić bez skierowania;
- centrach zdrowia psychicznego (CZP) – dostępne są tam różne formy pomocy, w tym psychoterapia na NFZ;
- szpitalach – wiele placówek zatrudnia psychologów, którzy pomagają pacjentom dojść do siebie po wypadkach czy operacjach; warto zapytać o taką możliwość personel medyczny;
- placówkach pedagogiczno-psychologicznych – jeśli amputacja dotknęła dziecka lub nastolatka.
Warto również skorzystać z Telefonicznej Informacji Pacjenta NFZ oraz wyszukiwarki internetowej, aby znaleźć najbliższy punkt pomocy.
Podsumowanie
Wiedza o tym, jak rozmawiać z osobą po amputacji, pomaga stworzyć atmosferę zaufania, bezpieczeństwa i zrozumienia. Empatia, uważność oraz unikanie pocieszania za wszelką cenę pozwalają wspierać pacjenta w sposób realny i godny. Pamiętaj, że w razie potrzeby warto korzystać z pomocy specjalistów. W kwestiach związanych z samopoczuciem pomoże psycholog, a profesjonalną protezę można zamówić w firmie WZSO.